Πώς προέκυψε το χρήμα

Featured Video Play Icon

Μια σειρά άρθρων βασισμένη πάνω στη διάλεξη του Hans Hoppe στο Mises University το 2004 με θέμα «Money and banking»

Το χρήμα ανακαλύφθηκε αυθόρμητα, σε καιρούς προϊστορικούς, πολύ πριν τα κράτη, τις κεντρικές τράπεζες και τα νομισματοκοπεία. Πρώτα ο άνθρωπος έπαψε να είναι τροφοσυλλέκτης κι άρχισε να εκμεταλλεύεται παραγωγικά τους φυσικούς πόρους. Εκτιμάται ότι το 8.000 π.Χ., την παρθένα Γη την μοιράζονταν το πολύ 10 εκατομμύρια άνθρωποι. Αυτό, όμως, δεν σήμαινε ότι ζούσαν πλούσια. Όσο κανείς εργάζεται στο Α, αναγκαστικά δεν εργάζεται στο Β, και χωρίς εργασία οι φυσικοί πόροι μένουν αναξιοποίητοι.

*Δόκτωρ Ελευθέριος (ψευδώνυμο), σπούδασε Φυσική και εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα.
Γράφει στο libertarianismos.blogspot.com

Στην καλύτερη περίπτωση, οι πρώτες παραγωγικές κοινότητες κατακτούσαν οριακή αυτάρκεια μέχρι την επόμενη πλημμύρα. Η αυτάρκεια, που σήμερα μερικοί πολιτικοί την παρουσιάζουν ως στόχο, σήμαινε μια ζωή στερήσεων, ανασφάλειας, και εξαντλητικής εργασίας για την παραγωγή τροφής. Η επόμενη επαναστατική ανακάλυψη ήταν ο καταμερισμός της εργασίας και το εμπόριο. Ο καθένας εξειδικεύτηκε σε αυτό που παρήγαγε αποδοτικότερα, και τα υπόλοιπα τα αποκτούσε με την ανταλλαγή.

Αυτό που αυθόρμητα ανακάλυψε ο προϊστορικός άνθρωπος, το ερμήνευσαν οικονομολόγοι όπως ο Ρικάρντο: Αν ο Α μπορεί να παραγάγει είτε 10 μήλα είτε 20 πατάτες την ημέρα και ο Β μπορεί είτε 30 μήλα είτε 30 πατάτες την ημέρα, τους συμφέρει και τους δύο το εξής: ο Α να παραγάγει 20 πατάτες και καθόλου μήλα, ο Β 30 μήλα και καθόλου πατάτες, και μετά να πουλήσει ο Β μήλα στον Α, ανταλλάσσοντας ένα μήλο προς μιάμιση πατάτα. Αν ο Β ήθελε να παραγάγει τη μιάμιση πατάτα μόνος του, θα έχανε ενάμισι μήλο σε παραγωγή, ενώ τώρα δίνει μόνο 1 μήλο. Αν ο Α ήθελε να παραγάγει ένα μήλο μόνος του, θα έχανε 2 πατάτες σε παραγωγή, ενώ τώρα δίνει μόνο μιάμιση πατάτα. Παρατηρήστε ότι κερδίζουν και οι δύο, παρόλο που ο Β μπορούσε να παραγάγει και περισσότερες πατάτες και περισσότερα μήλα απ’ τον Α.

Είναι, λοιπόν, λάθος η εντύπωση ότι στο εμπόριο, «το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό”. Στον καταμερισμό εργασίας υπάρχει θέση για μικρούς και μεγάλους. Πχ, ο διευθυντής (αν ξέρει καλά τη δουλειά του), δεν «τρώει” την θέση του κλητήρα, παρόλο που θα είχε τις ικανότητες, αλλά τον συμφέρει να προσλάβει έναν κλητήρα και να κάνει ο καθένας αυτό που ξέρει καλύτερα. Μετά την παραγωγή και τον καταμερισμό εργασίας, τρίτη επανάσταση ήταν το χρήμα. Η ανταλλαγή προϊόντων είχε ένα πρόβλημα: Έπρεπε ταυτοχρόνως ο Α να θέλει αυτό που προσφέρει ο Β, και να προσφέρει αυτό που θέλει ο Β. Αυτό το πρόβλημα λύνει το χρήμα.

Ο Καρλ Μένγκερ, ιδρυτής της αυστριακής σχολής οικονομικών, εξήγησε πώς μπορεί να εμφανίστηκε το χρήμα: Οποιοσδήποτε καταλαβαίνει ότι κάποια αγαθά διακινούνται συχνότερα από άλλα. Πχ, τα τρόφιμα διακινούνται συχνότερα από τα έπιπλα και τα παπούτσια. Αν κάποιος φτιάχνει παπούτσια και θέλει έπιπλα, μπορεί να μην βρει κάποιον επιπλοποιό που να χρειάζεται παπούτσια, μπορεί όμως εύκολα να βρει κάποιον επιπλοποιό που χρειάζεται τρόφιμα. Ψάχνει, επομένως, να βρει οποιονδήποτε προσφέρει τρόφιμα και ζητάει παπούτσια, κι έτσι αποκτά τα τρόφιμα όχι για να τα φάει, αλλά για να τα δώσει στον επιπλοποιό. Τα τρόφιμα σ’ αυτό το παράδειγμα χρησιμοποιήθηκαν ως χρήμα. Η διαδικασία αυτοτροφοδοτείται, δηλαδή όποια αγαθά είναι αρχικά λίγο πιο ανταλλάξιμα χρησιμοποιούνται ως χρήμα, γεγονός το οποίο τα κάνει ακόμα πιο ανταλλάξιμα, κ.ο.κ., μέχρι που ένα αγαθό μπορεί να φτάσει να χρησιμοποιείται σχεδόν αποκλειστικά ως χρήμα.

Στην κατοχική Ελλάδα, η κοινωνία χρησιμοποίησε τσιγάρα, αυγά, λίρες, κλπ. Αντίστοιχα φαινόμενα συμβαίνουν στη Βενεζουέλα σήμερα, απόδειξη ότι το χρήμα δεν το φτιάχνει το Κράτος αλλά το γεννά αυθόρμητα η ελεύθερη αγορά, ενίοτε παρακάμπτοντας το Κράτος. Σε συνθήκες ομαλότητας, το φαγητό δεν είναι καλό χρήμα. Ένα καλό χρήμα πρέπει να είναι ευμετάφορο, αποθηκεύσιμο, αναγνωρίσιμο ως αυθεντικό, υποδιαιρέσιμο, ανώνυμο, και να υπάρχει σε σχετικά σταθερή ποσότητα. Ιστορικά, ο χρυσός έχει προτιμηθεί διεθνώς για τις καλές του ιδιότητες, ενώ σε τοπική κλίμακα έχουν χρησιμοποιηθεί απίστευτα αντικείμενα ως χρήματα.

Σχετικά Άρθρα

Leave a Reply

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Μέλος του
Διεθνείς Συνεργασίες
X